Laat stress voor je werken!

Ons hele systeem is gericht op over-leven. Dat is handig, als je elke dag in een gevaarlijke jungle loopt. Als er gevaar op je af komt krijg je plotseling superkrachten (adrenaline en cortisol) zodat je jezelf weer in veiligheid kunt brengen.

Wanneer er gevaar dreigt schiet ons stress-systeem op aan. Dit maakt stoffen vrij die ervoor zorgen dat we gefocussed zijn, bloed in onze spieren hebben om te rennen of te slaan. De spijsvertering gaat tijdelijk ‘uit’. Ook wordt het immuunsysteem actief: Mochten we gewond raken dan moet ons bloed gemakkelijk stollen voor overleving en mochten er giftige stoffen binnenkomen dan moeten die snel ongedaan worden gemaakt.

Bij stress dus altijd een actief immuunsysteem. Het immuunsysteem is zo belangrijk voor ons, overleven is nog altijd prio 1 gelukkig, dat het in het ontvangen van energie op plekje 1 staat. Andere organen zoals darmen, voortplantingsorganen en het brein krijgen even tijdelijk iets minder energie en worden soms zelf tijdelijk een beetje geofferd om brandstof te leveren. Wanneer het gevaar geweken is worden direct herstelwerkzaamheden uitgevoerd opdat we weer snel in balans zijn met de juiste evenwichten, ‘homeostase’.

Op de lichte uren van de dag verwacht een immuunsysteem niet vaak actief te zijn en indien wel dan is het specialist in acuut en concreet gevaar. In de nacht scant dit systeem ons hele lijf of de evenwichten nog kloppen, corrigeert cellen die te snel of anders groeien dan de bedoeling en houdt ons zo dus fit en vitaal. (zie hier het belang van een goede nachtrust van liefst 7-9 uur verkwikkende slaap: je helpt je immuunsysteem om haar taak serieus en volledig uit te voeren) (dat lukt niet in 4 uur slapen, ook niet als ‘jij weinig slaap nodig hebt’…)

Acuut of abstract
De reden dat wij hier zijn is vanwege ons stress- en immuunsysteem: wij zijn ‘de survival of the fittest’, goed nieuws! En juist nu, in tijden waarin ‘stress’ overal voor handen is zou het wel eens paradoxaal genoeg onze killer kunnen worden.

Waar het goed kan omgaan met acuut en concreet gevaar (tijger-gazelle) faalt het bij abstracte, langdurig en aanhoudende prikkeling. “Stress is een alarmreactie bij confrontatie met een stimulus waar het kwalitatief dan wel kwantitatief niet aan is aangepast”, een ‘mismatch’ zogezegd. (By the way, onze genen passen zich een half procent per miljoen jaar aan dus denk niet dat ze al gewend zijn aan 15 uur zitten per dag of Mac Donalds, it takes serious time to evolve. Mensen planten zich ook nog eens tergend langzaam voort.. 2,3 per nestje is wel wat anders dan wat een watervlo presteert op dat vlak..)

Ons leven ziet er tegenwoordig alles behalve de jungle uit, edoch mismatches everywhere: als we honger hebben doen we met 1 stap de koelkast open, de auto brengt ons van a naar b, we zitten het grootste deel van de dag, de tijger zit meer in ons hoofd dan dat hij nog uit de bosjes springt.. Een langdurig actief immuunsysteem blijft dus energie/brandstof vragen (glucose). Zo zien we dat er voortdurend een beetje ‘ontsteking’ in ons aan de gang is zonder dat het evenwicht, de homeostase, weer geheel kan ontstaan..

Veel van de huidige ziekten lijken door deze ‘laaggradige’ ontstekingsactiviteit te worden aangezet: diabetes (vooral type 2), hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk en zelfs depressie hebben chronische ontsteking en een verhoogd geactiveerd stress- en immuunsysteem aan hun basis staan. Maar ook bij aanhoudende peesontstekingen, spierspanningen en langdurige pijn rond nek, kaak, rug en schouders, trainingsintolerantie en burnoutklachten, kan je denken aan een stress-systeem in te hoge actie.

Oude vrienden
Terugkomen naar homeostase, evenwicht, herstelwerkzaamheden en dus: gezondheid. Daarvoor hebben we (in de meeste gevallen) een afname nodig van activiteit van ons stress- en immuunsysteem.

Oude uitdagingen
Door de evolutie heen zijn we uitgedaagd op o.a. temperatuur en op honger. Het zijn ‘matches’ voor ons systeem: kortdurende stress waarop het is aangepast en een goed antwoord heeft. We hebben een schildklier gekregen en kunnen brandstof opslaan in vet. Daarom zijn ‘overnight fasting’ en koude training van Wim Hof zo populair. Ze spreken aan op onze oeroude vermogens en dus ons interne evenwicht waarmee we ons gezonder en vitaler voelen.

Het is overigens wel van essentieel belang dat de uitvoering ervan klopt: in een veilige omgeving met de juiste kennis van zaken jouw specifieke comfortzone oprekken. Niet ineens ver buiten de comfortzone springen want dat levert juist stress op welke het immuunsysteem activeert. Dan ben je netto niks opgeschoten.

Veiligheid is een belangrijke ‘stress-antagonist’: het onderbreekt de stressrespons. Het teken veiligheid zorgt voor een rustige ademhaling en hartslag, brede focus, glimlach op je gezicht 😊, tot rust komen van gedachten, een tevreden gevoel, ont-spanning..

Een goed idee dus wanneer je abstracte stress wilt verminderen maar juist niet wanneer je concrete stress wilt verdoezelen. Bloeddrukverlagers brengen dan misschien wel fictief de druk omlaag en zetten het teken op veilig maar de reden waarom die verhoogde druk er was wordt niet altijd aangepakt. Ons systeem is zo intelligent, daar kan onze eigen frontale neocortex het niet van winnen hoor. Bovendien is hij er ook het laatste bijgekomen in de evolutie 😉. Goed luisteren naar wat signalen te vertellen hebben, het bij de bron aanpakken, dan ontstaat weer gezondheid.

Hoe kan je zorgen dat bij jou op de gebieden bewegen, voeding en mindset het teken regelmatig op ‘veilig’ staat en stress inbrengen als match: kortdurend en concreet, met een afronding en terug in de rustmodus.

Missie
Die kennis wil ik graag delen, want in bijna elke spreekkamer, of die nou van de cardioloog is, een internist, een dietist, of een fysiotherapeut.. Het lijf kan pas herstelwerkzaamheden uitvoeren in de rustmodus, de ‘trofotrope tuning’ zo je wilt, de parasympaticus in actie: de non-stress-stand. Wanneer aan die algemene voorwaarde niet wordt voldaan is elke vorm van therapie minder effectief. Vooral op de langere termijn.

Aan EN uit dus, dat is de bedoeling: dan zijn we flexibel in ons energiegebruik, hebben we een fit en scherp immuunsysteem en ontstaat gezondheid en veerkracht vanuit de natuurlijke principes. Helemaal vanzelf. Cool toch?!

Geef een reactie

Your email address will not be published.

top
X